Publikacje

Barabach, J. (2025). Has Quaternary palynology reached its climax? The Holocene, 35(8), 820-832.
https://doi.org/10.1177/09596836251332807 

MNiSW = 140 pkt.; IF = 1,8

Palinologia jest nauką badającą pyłek roślin, zarodniki grzybów oraz inne mikroskopijne fragmenty organizmów zwane palinomorfami. Jej początki sięgają końca XVII wieku, jednak dopiero w 1916 roku Lennart von Post rozpowszechnił analizę pyłkową jako metodę naukową umożliwiającą rekonstrukcję dawnej roślinności, warunków środowiskowych i zmian klimatycznych. Od tego czasu palinologia znalazła zastosowanie w wielu dziedzinach, takich jak badania zmian środowiskowych i klimatycznych, geologia, archeologia, zarządzanie ekosystemami, kryminalistyka, botanika czy medycyna.
W ciągu prawie 110 lat rozwoju analiza palinologiczna ewoluowała, wprowadzając coraz bardziej ilościowe podejścia do rekonstrukcji paleośrodowiskowych. Mimo, że współczesna palinologia jest znacznie bardziej specjalistyczna niż na początku, nadal wymaga rozwoju i adaptacji do nowych potrzeb nauki. Wyniki opisane w artykule Has Quaternary palynology reached its climax?, opublikowanym w czasopiśmie The Holocene, pokazują, że w ostatnich latach nastąpił nowy etap w rozwoju dyscypliny. Badania paleośrodowiskowe stały się bardziej interdyscyplinarne, zespoły badawcze niejednokrotnie mają charakter międzynarodowy, a same wyniki rekonstrukcji cechują się znacznie większą szczegółowością (rozdzielczością danych) niż w przeszłości. Ponadto wyniki wskazują na istnienie „białych plam” na mapie badań palinologicznych, których wypełnienie wymaga od naukowców dotarcia do trudnodostępnych, lecz niezwykle cennych archiwów kopalnych, takich jak osady położone wysoko w górach, w lasach równikowych czy w jaskiniach. Dodatkowo artykuł ukazuje rosnące zainteresowanie wykorzystaniem istniejących danych udostępnionych w globalnych archiwach środowiskowych (ang. data mining), co umożliwia tworzenie tak cennych dziś syntez naukowych oraz identyfikowanie szerszych trendów w przyrodzie, których nie dałoby się uchwycić na podstawie pojedynczych analiz przypadków.
Skorzystanie ze wsparcia projektu PREIDUB w zakresie dofinansowania kosztów publikacji w ramach działania nr 1 (OA APC) umożliwiło upowszechnienie wyników opisanych w artykule i dotarcie do szerszego grona odbiorców na całym świecie.

Dr Jan Barabach
Katedra Melioracji, Kształtowania Środowiska i Gospodarki Przestrzennej, Wydział Inżynierii Środowiska i Inżynierii Mechanicznej

Dyscyplina: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka

Emilia Grzęda, Dominika Gutkowska‑Kawka, Julia Matuszewska, Ewa Kilańczyk, Monika M. Kaczmarek, Łukasz Dylewski and Joanna H. Sliwowska (2025). Maternal cafeteria diet adversely affects the reproductive parameters of rat offspring in a sex‑specific manner. Reproductive Biology and Endocrinology, 23, 79. 
https://doi.org/10.1186/s12958-025-01412-0 

MNiSW = 140 pkt.; IF = 5,3

Dzięki uzyskanemu wsparciu finansowemu z projektu PREIDUB w zakresie dofinansowania kosztów w ramach działania nr 1 (OA APC publikacji), możliwe było opublikowanie artykułu naukowego pt. „Maternal cafeteria diet adversely affects the reproductive parameters of rat offspring in a sex-specific manner” w renomowanym czasopiśmie międzynarodowym, Reproductive Biology and Endocrinology, 26;23(1):79. doi:10.1186/s12958-025-01412-0.
Publikacja przedstawia wyniki badań nad wpływem diety kafeteryjnej, stosowanej u samic szczura w okresie ciąży i laktacji, na parametry rozrodcze ich potomstwa, z uwzględnieniem różnic między samcami i samicami. Uzyskane rezultaty dostarczają nowych informacji o roli czynników środowiskowych i żywieniowych w kształtowaniu funkcji rozrodczych i potencjału reprodukcyjnego kolejnych pokoleń.
Dofinansowanie publikacji umożliwiło szerokie upowszechnienie wyników badań w międzynarodowym środowisku naukowym, co znacząco przyczyniło się do rozwoju kariery naukowej autora. Opublikowanie wyników w czasopiśmie o wysokim zasięgu zwiększyło rozpoznawalność dorobku badawczego, umożliwiło nawiązanie nowych kontaktów naukowych oraz stanowi istotny krok w budowaniu niezależnego profilu badacza.
Projekt przyniósł również korzyści dla całego zespołu badawczego, podnosząc jego prestiż i widoczność w obszarze biologii rozrodu i fizjologii. Wyniki badań stanowią podstawę do rozwijania dalszych projektów, w tym badań mechanizmów epigenetycznych i metabolicznych związanych z programowaniem płciowo swoistych różnic w funkcjach rozrodczych.
Publikacja ma także znaczenie dla rozwoju dyscypliny nauk biologicznych, dostarczając danych o wpływie diety i stylu życia matki na zdrowie reprodukcyjne potomstwa. Uzyskane wnioski mogą znaleźć zastosowanie w badaniach translacyjnych, stanowiąc wkład w zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw zaburzeń płodności i ich zapobiegania.
Dzięki wsparciu finansowemu możliwe było zatem efektywne rozpowszechnienie wyników badań, podniesienie jakości i zasięgu oddziaływania pracy oraz wzmocnienie pozycji naukowej autora, zespołu i dyscypliny nauki biologiczne.

Dr Ewa Kilańczyk 
Katedra Zoologii, Wydział Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach

Dyscyplina: nauki biologiczne
 

Yazici A.E., Brózdowski J. (2025). Modified Kraft Lignin as Sustainable Consolidants for Waterlogged Archaeological Wood. Scientific Reports, 15:21767.
https://doi.org/10.1038/s41598-025-21767-z 

MNiSW = 140 pkt.; IF = 3,9

Dzięki wsparciu projektu PREIDUB opublikowałem w trybie open access wyniki badań nad modyfikacją ligniny oraz zastosowaniem modyfikowanej ligniny w konserwacji mokrego drewna archeologicznego. Badania również zostały sfinansowane z projektu PREIDUB w ramach działania 5a Junior Grant. Dużym problemem w zastosowaniu ligniny jest charakterystyczna dla niej ciemna barwa, która może wpływać na barwę przedmiotu, do którego konserwacji lignina została zastosowana. Wyniki badań pokazują, że odpowiednio zmodyfikowana, rozjaśniona lignina w mniejszym stopniu wpływa na zmianę barwy konserwowanego drewna. Najjaśniejszą barwę osiągnięto po poddaniu acetylowanej ligniny samoorganizacji w układzie tetrahydrofuran/woda, która poskutkowała uzyskaniem kapsułek ligninowych. Tak rozjaśniona lignina oprócz mniejszego wpływu na barwę drewna, korzystnie wpływa również na ograniczenie skurczów występujących przy suszeniu mokrego drewna archeologicznego, dodatkowo lignina jako materiał naturalny ma mniej negatywny wpływ na środowisko niż obecnie stosowane środki na bazie glikolu polietylenowego, co otwiera drogę do bardziej zrównoważonych metod konserwacji drewna.
Korzyści z publikacji w otwartym dostępie:
•    Zasięg i oddziaływanie: wsparcie PREIDUB umożliwiło wybór renomowanego czasopisma i pełną dostępność artykułu, co znacząco zwiększa widoczność i potencjał wpływu pracy.
•    Widoczność i cytowalność: natychmiastowy, globalny dostęp dla badaczy, muzealników, praktyków i przemysłu bez barier paywalla; ułatwione udostępnianie danych/rycin oraz ich wtórne wykorzystanie w dydaktyce i praktyce konserwatorskiej.
•    Rozwój zespołu i dyscypliny: wzmocnienie rozpoznawalności UPP w obszarze materiałów naturalnych i ich zastosowań w konserwacji mokrego drewna archeologicznego; impuls do dalszej współpracy i projektów.

Dr Jakub Brózdowski
Katedra Chemicznej Technologii Drewna, Wydział Leśny i Technologii Drewna

Dyscyplina: nauki leśne
 

Banaszak-Cibicka, W., Dylewski, Ł., Białas, J.T., & Langowska, A. (2025). City layers: Vertical stratification of wild bees and the structure of urban ecological resilience. Ecological Indicators, 179, 114290.
https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2025.114290 

MNiSW = 200 pkt.; IF = 7,4

Dzięki uzyskanemu wsparciu finansowemu z projektu PREIDUB (w ramach działania nr 1 OA APC publikacji) możliwe było pokrycie kosztów publikacji artykułu w formule Open Access w renomowanym, wysoko punktowanym czasopiśmie naukowym Ecological Indicators. Publikacja w otwartym dostępie umożliwiła szerokie i natychmiastowe udostępnienie wyników badań zarówno środowisku akademickiemu, jak i instytucjom zajmującym się ochroną środowiska, zarządzaniem zasobami przyrodniczymi oraz polityką ekologiczną.
Artykuł prezentuje wyniki badań nad pionowym zróżnicowaniem dziko żyjących pszczół w miastach, ukazując w jaki sposób różne warstwy wysokościowe - od poziomu gruntu po korony drzew - kształtują skład gatunkowy i różnorodność funkcjonalną zapylaczy. Wyniki te dostarczają praktycznych wskazówek dla planowania zieleni miejskiej oraz opracowywania strategii wzmacniania odporności ekosystemów na presję urbanizacji.
Dzięki wsparciu PREIDUB autorzy zyskali większą widoczność w międzynarodowej przestrzeni badawczej, co przekłada się na wyższy potencjał cytowań, rozpoznawalność w środowisku naukowym oraz wzmocnienie pozycji w procesach ewaluacyjnych i konkursach grantowych. Publikacja w wysoko punktowanym czasopiśmie o uznanej renomie stanowi istotny element dorobku naukowego oraz promuje badania prowadzone w Poznaniu.
Artykuł opublikowany w Ecological Indicators potwierdza wysoki poziom merytoryczny i interdyscyplinarny charakter prowadzonych badań, a jednocześnie zwiększa ich międzynarodowy zasięg i wpływ. W szerszej perspektywie wsparcie to przyczynia się do rozwoju reprezentowanych dyscyplin – nauk biologicznych oraz zootechniki i rybactwa – poprzez upowszechnienie najnowszych wyników badań. Realizacja publikacji w formule Open Access wspiera ideę otwartej nauki, zwiększa dostępność wiedzy i pozytywnie wpływa na ocenę dyscyplin podczas ewaluacji.

Dr hab. Weronika Banaszak-Cibicka
Katedra Zoologii, Wydział Medycyny Weterynaryjnej i Nauk o Zwierzętach

Dyscyplina: nauki biologiczne